Формування території історичного Поділля у другій половині XIV ст.
DOI:
https://doi.org/10.15407/uhj2017.03.067Ключові слова:
Поділля, Подільська земля, реґіон, Велике князівство Литовське, Польське королівство, Золота Орда, Коріатовичі, Дністер, Південний Буг, шляхи сполучення, реґіональні центри.Анотація
На основі аналізу писемних джерел представлено процес складання нового історичного реґіону – Поділля – протяжністю понад 500 км із заходу на схід, від Кам’янця та Смотрича до Черкас і Звенигорода. До середини XIV ст. ці землі не мали жодного удільного князівства, перебуваючи від середини XIII ст. під владою монґолів, а згодом Золотої Орди. Політичні зміни 1340–1350-х рр. призвели до зникнення Руського королівства й початку кризи в Орді. Ці події дали поштовх для розширення сфери впливу Великого князівства Литовського та взяття під контроль князями Коріатовичами основних центрів уздовж шляхів сполучення на лівому березі Дністра й у басейні Південного Бугу.
Посилання
Cherkas B. (2014). Zakhidni volodinnia ulusu Dzhuchy: Politychna istoriia, terytorial'no-administratyvnyj ustrij, ekonomika, mista (XIII–XIV st.). Kyiv: Instytut istorii NAN Ukrainy [In Ukrainian].
Dashkevych Ya. (2011). Podillia: vynynknennia i znachennia nazwy. In Majsternia istoryka: Dzhereloznavstva ta spetsial'ni istorychni dystsypliny, 505–506. L'viv: Piramida [In Ukrainian].
Guleckij D., Zajonchkovskij Yu. (2015). Gnivan'skij klad nachala 2-j chverti XV veka. In Rus'. Litva. Orda v pamyatnikakh numizmatiki i sfragistyki, 163–207. Minsk: Riftur Print [In Russian].
Hrusha A. (2008). Neviadoma hramata Fiodara Karyiatavicha za 1391 h. In Belaruski histarychny ahliad – Belarusian Historical Review t. 8. ssh. 1–2, 123–135. [In Belarusian].
Karczewski D. (2012). Franciszkanie w monarchii Piastów i Jagiellonów w średniowieczu. Powstanie – rozwój – organizacja wenętrzna. Kraków: Avalon [In Polish].
Kołodziejczyk D. (Comps.) (2004). The Ottoman Survey Register of Podolia (ca. 1681) Defter-i Mufassal-i Eyalet-i Kamanióe. Part 1: Text, Translation, and Commentary (Studies in Ottoman documents pertaining to Ukraine and the Black Sea contries, 3). Cambridge, MA: Ukrainian Research Instititue, Harvard University; Kyiv, Ukraine : Institute of Oriental Studies, National Academy of Sciences of Ukraine. [In English, Turkish].
Kołodziejczyk D. (Comps.) (2011). The Crimean Khanate and Poland-Lithuania. International Diplomacy on the European Periphery (15th–18th Century). A study of Peace Treaties Followed by Annotated Documents. Boston–Leiden: Brill. [In English, Polish, Ruthenian]. doi: https://doi.org/10.1163/ej.9789004191907.i-1098
Krykun M. (2015). Dokumenty komisars'koho sudu Podil's'koho voievodstva 1678–1679 rokiv. L'viv: Vydavnytstvo Ukrains'koho katolyts'koho universytetu [In Ukrainian, Polish, Latin].
Kuchkin V. (2015). Datirovka spiska “A se imena gradom vsiem ruskim dalnim i blizhnim”. In Drevnyaya Rus'. Voprosy medievistiki, N 3 (61), 70–72 [In Russian].
Kupchyns'kyj O. (2004). Akty ta dokumenty Halyts'ko-Volyns'koho kniazivstva XIII – pershoi polovyny XIV stolittia. Doslidzhennia. Teksty. L'viv: Naukove Tovarystvo imeni Shevchenka [In Ukrainian, Ruthenia, Latin].
Kurtyka J. (2004). Nadanie starostwa podolskiego Teodorykowi z Buczacza z r. 1442 (z dziejów królewszczyzn na Podolu w XV i XVI wieku). In Księga jubileuszowa profesora Feliksa Kiryka (Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Wydanie specjalne, Folia 21: Studia Historica III, 69–102. Kraków: Wydawnictwo Akademii Pedagogicznej w Krakowie [In Polish, Latin].
Kurtyka J. (2011). Repertorium podolskie. Dokumenty do 1340 roku. In Kurtyka J. Podole w czasach jagiellońskich. Studia i materiały, 297–447. Kraków: Societas Vistulana [In Polish].
Kuza A. (1996). Drevnerusskie gorodishcha X–XIII vv. Svod arkheologicheskikh pamyatnikov. Moskva: Khristianskoe izdatelstvo [In Russian].
Loza Yu. (2015). Ystorychnyj atlas Ukrainy. Kyiv: Mapa [In Ukrainian].
Mikul'ski Yu. (2014). Novaia hramata kniazia Fiodora Karyatovycha 1392 h. In Belaruskaia davnyna – Belarusian ancient vyp. 1, 147–150. [In Russian].
Mykhaylovskiy V. (2003). Pryvilej korolia Vladyslava III na kam'ianets'ke starostvo dlia Teodoryka z Buchacha 1442 r. In Naukovi pratsi Kam'ianets'-Podil's'koho Derzhavnoho pedahohichnoho universtytetu. Istorychni nauky, t. 11, 44–58. Kam'ianets'-Podil's'kyj: Oium [In Ukrainian].
Mykhaylovskiy V. (2004). Zakhidne Podillia pid Volodinniam Vitovta u 1411 – 1430 rokakh: nadavcha polityka u svitli dokumentiv. In Do dzherel. Zbirnyk naukovykh prats' na poshanu Oleha Kupchyns'koho z nahody joho 70-richchia, t. II, 110–128. Kyiv–L'viv [In Ukrainian].
Mykhaylovskiy V. (2016). Na marhinesi dokumenta podil's'koho kniazia Fedora Koriatovycha vid 1392 r. In Ruthenica XIII, 188–197. [In Ukrainian].
Oguy A. (2010). Lwowski szlak handlowy i intensyfikacja obiegu monetarnego na północnej Bukowinie w XIV–XVI w. In Przegląd Historyczny t. 104, 4, 585–609 [In Polish].
Ostapchuk V., Bilyayeva S. (2009). The Ottoman Nothern Black Sea Frontier at Akkerman Fortress: The View from a Historical and Archeological Project. In The Frontiers of the Ottoman World, 137–170. Oxford–New-York: Oxford University Press [In English]. doi: https://doi.org/10.5871/bacad/9780197264423.003.0007
Pohorilets' O., Savvov R. (2004). Moneta podil's'koho kniazia Kostiantyna. In Numizmatyka i falerystyka, N 3, 24–29. [In Ukrainian].
Polekhov S. (2015). Nasledniki Vitovta. Dinasticheskaya vojna v Velikom knyazhestve Litovskom v 30-e gody XV veka. Moskva: Indrik [In Russian].
Polekhov S. (2014). Letopisnaya “Povest' o Podol'e” [Ch. 1]. In Drevnyaya Rus'. Voprosy medievistiki, N 1 (55), 33–42. [In Russian]
Polekhov S. (2014). Letopisnaya “Povest' o Podol'e” [Ch. 2]. In Drevnyaya Rus'. Voprosy medievistiki, N 2 (56), 49–62. [In Russian].
Shabul'do F. (2005). Chy isnuvav iarlyk Mamaia na ukrains'ki zemlió (do postanovky problemy). In Syn'ovods'ka problema u novitnikh doslidzhenniakh, 100–122. Kyiv: Instytut istorii NAN Ukrainy [In Ukrainian].
Skochylias I. (2011). Halych pislia Halycha: Ponyzzia (Ruso-Vlakhiia) u XII–XIV stolittiakh. In Kniazha doba: istoriia i kul'tura, vyp. 5, 29–72. L'viv [In Ukrainian].
Sułkowska-Kuraś I., Kuraś S. (Comps.) (1974). Zbiór dokumentów Małopolskich. cz. VI. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowe imienia Ossolińskich. [In Polish, Latin].
Tęgowski J. (1999). Pierwsze pokolenia Giedyminowiczów. Poznań–Wrocław: Wydawnictwo Historyczne [In Polish].
Tęgowski J. (2010). Obstavyny vstupu kniazia Boleslava-Yuriia Trojdenovycha na Halyts'ko-Volyns'kyj prestil (Nevidomi rus'ki dokumenty z XIV stolittia). In Zapysky naukovoho tovarystva imeni Shevchenka, t. CCLX, kn. 1, 45–56. L'viv [In Ukrainian].
Tikhomirov M. (1979). “Spisok russkix gorodov dal'nix i blizhnix”. In Tikhomirov M. Russkoe letopisanie, 83–137. Moskva: Nauka [In Russian].
Trajdos T. (2015). Kościoł Katolicki na średniowiecznym Podolu. In Kościoły chrześcjańskie na Podolu, 11–168. Warszawa: DiG [In Polish]
Quirini-Popławska D. (2002), Włoski handel czarnomorskimi niewolnikami w późnym średniowieczu. Kraków: Universitas [In Polish].
Yanin V. (1995). K voprosu o date sostavleniya obzora “A se imena gradom vsem russkym, dalnim i blizhnim”. In Drevnejshie gosudarstva Vostochnoe Evropy. Materialy i issledovaniya 1992–1993 gody, 125–134. Moskva: Nauka [In Russian].
Ulaschik V. (Comps.) (1980). Polnoe sobranie russkix letopisej, t. 35: Letopisi belorussko-litovskie. Moskva: Nauka [In Russian, Ruthenian].
Zajonchkovskij Yu., Sheptuxa V. (2015). Fragment kompleksa iz-pod sela Les'ki Cherkasskogo rajona Cherkasskoj oblasti. In Rus'. Litva. Orda v pamyatnikakh numizmatiki i sfragistiki, 40–44. Minsk: Riftur Print [In Russian].
