Сучасна польська історіографія Голодомору 1932-1933 рр.
DOI:
https://doi.org/10.15407/uhj2024.02.170Ключові слова:
Голодомор, польська історіографія, УкраїнаАнотація
Мета — показати відображення проблеми Голодомору 1932—1933 рр. у польській науковій літературі, розкрити сучасні дискусії та інтерпретації причин, перебігу й наслідків цієї трагедії, а також представити найважливіші дотичні праці польської історіографії.
Методологія. Застосовано історичні методи дослідження, опрацьовано та проаналізовано польську історіографію зазначеної проблематики в контексті її пізнавальної цінності.
Наукова новизна. Висвітлюється польський погляд на проблему Голодомору, досліджено питання зібрань польських архівних документів і світлин українського села після трагедії.
Висновки. Внесок польських істориків у світову історіографію Голодомору 1932—1933 рр. в Україні вагомий. На окрему увагу заслуговує підготовлена на основі докторської дисертації монографія Р. Кушнежа «Україна в роки колективізації та Великого голоду (1932—1933 рр.)» (опублікована 2005 р., перевидана у 2008, 2012 рр.). У 2008 р. польська історіографія Голодомору збагатилася трьома збірниками архівних документів. Помітно недостатньо вивчене польською історіографією становище поляків під час колективізації та Великого голоду. Єдиною працею, де висвітлюється ця проб лематика, залишається колективна монографія «Голодомор. Польща. Польські жертви 1932—1933 рр.» за редакцією М. Дворчика й Р. Кушнежа.
Посилання
Rajca, C. (1993). Zagłada chłopów na Ukrainie w 1933 roku. Zeszyty Majdanka. 15: 71-97. [in Polish].
Rajca, C. (2005). Głód na Ukrainie. Lublin; Toronto. [in Polish].
Stroński, H. (1998). Represje stalinizmu wobec ludności polskie na Ukrainie w latach 1929-1939. Warszawa. [in Polish].
Iwanow, M. (1991). Pierwszy naród ukarany: Polacy w Związku Radzieckim 1921-1939. Warszawa; Wrocław. [in Polish].
Kupczak, J. M. (1994). Polacy na Ukrainie w latach 1921-1939. Wrocław. [in Polish].
Stępień, S. (2001). Polacy na Ukrainie: Zbiór dokumentów. Cz. 1: Lata 1917-1939. Przemyśl. T. 1-3. [in Polish].
Eberhardt, P. (2005). Klęski głodu na Ukrainie w pierwszej połowie XX wieku na podstawie literatury ukraińskiej. Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej. T. 40. [in Polish].
Chrzanowska-Gancarz, M., Gancarz, P. (2019). Food security and human dignity in the perspective of social change: From the trauma of forced collectivisation to the tragedy of the Great Famine. Scientifi c Papers of Silesian University of Technology. 141: 51-63. doi: https://doi.org/10.29119/1641-3466.2019.141.4
Stryjek, T. (2015). Głód w latach 1932-1933 w historiografii ukraińskiej i w konstrukcji nowoczesnego mitu fundacyjnego Ukrainy. Civitas: Studia z filozofii polityki. 16: 13-54. [in Polish]. doi: https://doi.org/10.35757/CIV.2014.16.01
Kuśnierz, R. (2005). Ukraina w latach kolektywizacji i Wielkiego Głodu (1929-1933). Toruń. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2004). Propaganda radziecka w okresie Wielkiego Głodu na Ukrainie (1929-1933). Dzieje Najnowsze. 2004. 36/4: 29-46. [in Polish].
"Strona internetowa Roberta Kuśnierza. [in Polish].
Marochko, V. (2018). Entsyklopediia Holodomoru 1932-1933 rokiv v Ukraini. Drohobych. [in Ukrainian].
Menkouski, V., Šmigeľ, M., Dubinka-Hushcha, L. (2020). “The Hunger games”: Ukrainian famine of 1932-1933 in history, historiography and historical policy. Banská Bystrica.
Kudela-Świątek, W. (2020). W labiryncie znaczeń: Pomniki ukraińskiego Wielkiego Głodu 1932-1933. Kraków. [in Polish]. doi: https://doi.org/10.12797/9788381382328
Kudela-Świątek, W. (2014). Miejsca (nie)pamięci: O upamiętnieniu ukraińskiego Wielkiego Głodu z lat 1932-1933. Kraków. [in Polish]. doi: https://doi.org/10.12797/9788376384344
Kudela-Świątek, W. (2019). Polskie pomniki Hołodomoru na tle ukraińskiej kultury pamięci. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa. 128-149. [in Polish].
Kulczycki, S. (2019). Ukraiński Hołodomor jako ludobójstwo. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa. 13-25. [in Polish].
Szapował, J. (2019). Wsewołod Balicki i Hołodomor w latach 1932-1933. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa. 26-44. [in Polish].
Kuromiya, H. (2019). Hołodomor i stosunki polsko-sowieckie. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa. 45-62. [in Polish].
Bruski, J. J. (2019). Obraz ukraińskiego Wielkiego Głodu w dokumentach polskiej dyplomacji i wywiadu, Hołodomor. Polska. Polskie ofi ary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa. 63-80. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2019). Wielki Głód i sowiecka wieś lat 30. XX w. na zdjęciach wywiadu wojskowego Drugiej Rzeczypospolitej. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa. 81-110. [in Polish].
Wysocki, R. (2019). Odgłosy Wielkiego Głodu na Ukrainie w prasie polskiej w latach 1932-1933. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa. 111-127. [in Polish].
Stroński, H. (2019). Wielki Głód a Polacy na Ukrainie. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa, 2019: 150-203. [in Polish].
Bertelsen, O. (2019). Polacy pośród tragedii Wielkiego Głodu na Wałkowszczyźnie w obwodzie charkowskim. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary 1932-1933. Pod red. M. Dworczyka, R. Kuśnierza. Warszawa. 204-222. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2007). Głód na Ukrainie w latach 1932-1933 w świetle zbiorów Archiwum Akt Nowych oraz Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie. Dzieje Najnowsze. 2: 129-159. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2008). Pomór w “raju bolszewicki”: Głód na Ukrainie w latach 1932-1933 w świetle polskich dokumentów dyplomatycznych i dokumentów wywiadu. Toruń. [in Polish].
Bruski, J. J. (2008). Hołodomor 1932-1933: Wielki Głód na Ukrainie w dokumentach polskiej dyplomacji i wywiadu. Warszawa. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2013). W świecie stalinowskich zbrodni: Ukraina w latach czystek i terroru (1934-1938) w obserwacjach i analizach MSZ oraz wywiadu wojskowego Drugiej Rzeczypospolitej. Słupsk. 399-419. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2010). Unknown Polish Photographs of the Holodomor. Holodomor Studies. 2: 249-255.
Wysocki, R. (2005). Postawa społeczności ukraińskiej w Drugiej Rzeczypospolitej wobec “Wielkiego Głodu” na Ukrainie w latach 1932-1933. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Vol. LX. Sectio F: 451-464. [in Polish].
Wysocki, R. (2011). Stanowisko władz i reakcje społeczne w II Rzeczypospolitej wobec Wielkiego Głodu na Ukrainie. Res Historica. 31: 125-146. [in Polish].
Wysocki, R. (2016). Kwestia Wielkiego Głodu w działalności propagandowej Biura Ukraińskiego w Londynie w latach 1932-1933. Scripta Historica. 22: 211-232. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2016). Pogłodowa wieś ukraińska w polskich raportach wywiadowczych i konsularnych (1934-1937). Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku. Pod red. W. Skóry, P. Skubisza. Szczecin. 1: 251-266. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2018). Przesiedlenia ludności na Ukrainie w latach 1933-1934. Dzieje Najnowsze. Rocznik L (1): 51-68. [in Polish]. doi: https://doi.org/10.12775/DN.2018.1.03
Kuśnierz, R. (2020). “Dobrze jest już wtedy, gdy nie jest bardzo źle”…, czyli o sytuacji wsi ukraińskiej po Wielkim Głodzie. Dzieje Najnowsze. Rocznik LII (2): 49-72. [In Polish]. doi: https://doi.org/10.12775/DN.2020.2.03
Dzwonkowski, R. (Ed.). (2005). Głód i represje wobec ludności polskiej na Ukrainie 1932-1947. Lublin. [in Polish].
Michalska, F. (2007). Cała radość z życia: Na Wołyniu, w Kazachstanie, w Polsce. Warszawa. [in Polish].
"Pawłowska, Z. Wspomnienia zza Buga 1921-1945. [in Polish].
Świderski, J. (2000). Śmierć na czarnoziemie. Łódź. [in Polish].
Przybyłowski, S. (2001). Chłopi pod panowaniem bolszewickim: notatki, wrażenia i refleksje z pobytu w Rosji Sowieckiej. Przemyśl. [in Polish].
