Діяльність надзвичайної дипломатичної місії УНР на Кавказі (1919–1921 рр.)

Автор(и)

  • Ірина Матяш докторка історичних наук, професорка, провідна наукова співробітниця, відділ історії міжнародних відносин та зовнішньої політики України, Інститут історії України НАН України (Київ, Україна)

DOI:

https://doi.org/10.15407/uhj2018.01.073

Ключові слова:

надзвичайна дипломатична місія УНР на Кавказі, Крим, Красковський, Лісняк, Кулинський, Чорноморсько-Балтійський союз.

Анотація

Висвітлюються основні напрями та проблеми діяльності надзвичайної дипломатичної місії УНР на Кавказі від часу її заснування у січні 1919 р. до написання рапорту про звільнення керівника – І.Красковського та припинення існування дипломатичного представництва у квітні 1921 р. Мета дослідження полягає у з’ясуванні завдань та функцій місії в умовах витіснення більшовиками уряду УНР із державної території, катастрофічного фінансового становища зовнішньополітичного відомства, що змушувало систематично скорочувати асиґнування та штати дипломатичних установ, відсутності надійної підтримки іншими державами боротьби України проти російського більшовизму й офіційного визнання у світі. Ураховано здобутки української та зарубіжної історіографії. Ориґінальність дослідження забезпечується використанням маловідомої архівної інформації з Центрального державного історичного архіву Ґрузії, відділу рідкісних книг і рукописів Центральної бібліотеки імені Якуба Коласа НАН Білорусі, Центрального державного архіву громадських об’єднань України. Досліджено, що І.Красковському вдалося підготувати проекти міждержавних договорів (зокрема між УНР і Кубанською Республікою) та провести їх обговорення, забезпечити реєстрацію українців у зоні своїх повноважень і систематично популяризувати українську ідею, залучити широке коло політичних діячів до обговорення ідеї створення Чорноморсько-Балтійського союзу, започаткувати інститут почесних консулів. Висвітлено прагнення української громади Кримського півострова протистояти зросійщенню та роль І.Красковського у забезпеченні консульського захисту для кримських українців. Доведено, що за час свого існування дипломатична місія стала центром українства на Кавказі, Кубані, Криму. Істотну увагу приділено персоналіям вітчизняних дипломатичних представників, котрі діяли на Кавказі.

Посилання

Bezhuashvili, A. (2002). Ukrayina i Gruziya: dy`plomaty`chni vidnosy`ny` 1918–1920 rokiv. Ukrayina – Gruziya: Xronika 2000: Ukrayins`ky`j kul`turologichny`j al`manax, 47–48, 20–25; 26-110. [in Ukrainian].

Daczkiv, I. B. (2009). Dy`plomatiya ukrayins`ky`x derzhavny`x utvoren` u zaxy`sti nacional`ny`x interesiv 1917–1923 rr. Ternopil`: Aston. [in Ukrainian].

Gaj-Ny`zhny`k, Pavlo. (2017). Ukrayina – Gruziya: stanovlennya mizhderzhavny`x ta dy`plomaty`chny`x vzayemy`n (1917 – 1921 rr.). Ukrayina dy`plomaty`chna, XVIII, 124-142.

Gasimli, M. Dzh., Kupchy`k, O.R., Damy`rov, A. U. (2014). Ukray`nsko-azerbajdzhansky`e otnoshny`ya: y`story`ya y` sovremennost`. (2th. ed). Kyiv:Y`zd. dom Dmy`try`ya Burago. [in Russian].

Ivanecz`, A. V. (2016). Kry`ms`ke py`tannya v polity`ci Ukrayins`koyi Narodnoyi Respubliky` periodu Dy`rektoriyi (kinecz` 1918–1920 rr.). (Candidate’s thesis). Kiyv. [in Ukrainian].

Karamash, S. (2013). Novi vidomosti pro Vasy`lya Kuzhy`ma – dy`plomata i vice-konsula Ukrayiny` v Azerbajdzhans`kij Demokraty`chnij Respublici. Lider dvox epox: Azerbajdzhans`ko-ukrayins`ki vidnosy`ny` cherez pry`zmu zhy`ttya i diyal`nosti Gejdara Aliyeva,. 218–225. [in Ukrainian].

Kiladze, Sy`mon. (2001). Nevidomi storinky` dy`plomatiyi. Xronika-2000: Ukrayins`ky`j kul`turologichny`j al`manax, 43 : Ukrayina – Gruziya, 27–33. [in Ukrainian].

Matiash, Iryna (2016). Z Podlasia do Kijowa. Wkład Iwana Kraskouskiego w organizację ukraińskiej służby dyplomatycznej i konsularnej w latach 1918-1924. Migracje a tożsamość narodowa mieszkańc?w Europy Wschodniej w XIX i na początku XX wieku/ pod redakcją Doroty Michaluk, 255- 82. Ciechanowiec. [in Polish].

Matviyenko, V. (2002). Ukrayins`ka dy`plomatiya 1917–1921 rokiv na terenax postimpers`koyi Rosiyi. Kyiv: Ky`yivs`ky`j un-t. [in Ukrainian].

Matviyenko, V. (2008). Na shlyaxu rozbudovy` dy`plomaty`chnoyi sluzhby` : pershi vidomstva zakordonny`x sprav Ukrayiny`. Ukrayina dy`plomaty`chna : nauk. shhorichny`k., 9, 160–170.

Matyash, Iry`na. (2017). Vnesok bilorusa Ivana Kraskovs`kogo u formuvannya ukrayins`koyi dy`plomatiyi (1918–1921 rr.). Ukrayina–Yevropa–Svit. Mizhnarodny`j zbirny`k naukovy`x pracz`. Seriya: Istoriya, mizhnarodni vidnosy`ny, 19, 314-329.

Matyash, Iry`na. (2017). «Ce ne roman, ale istory`chny`j dokument, yaky`j, mozhe, dopomozhe nashy`m nashhadkam zrozumity` cyu dobu vely`ky`x zmin» (Zi spogadiv Lyudmy`ly` Kraskovs`koyi pro bat`ka) . Ukrains'kyj istorychnyj zhurnal – Ukrainian Historical Journal, 4 (535), 177–198. [in Ukrainian].

Pavly`shy`n, Oleg. (2013). Z dokumentiv dy`plomatiyi Ukrayins`koyi Narodnoyi Respubliky` 1920 – 1921 rr.: Dogovir mizh UNR i Kubans`ky`m Krayem ta ideya Soyuzu Pry`chornomrs`ky`x Derzhav. Problemy` vy`vchennya istoriyi Ukrayins`koyi revolyuciyi 1917–1921 rokiv. (9), 393-395. [in Ukrainian].

"Pol`ovy`j, Renat. (n. d.). My`kola Ryabovol – vely`ky`j ukrayins`ko-kubans`ky`j polity`chny`j diyach. Kubans`ka Ukrayina. Elektronny`j resurs. [in Ukrainian].

Sy`nyuk, B. (2007). Gruzy`ns`ko-ukrayins`ki dy`plomaty`chni, ekonomichni i gromads`ki zv'yazky` na pochatku XX storichchya. Zb. m-liv naukovo-prakty`chnoyi konferenciyi: Dy`plomaty`chni, gromads`ki ta ekonomichni vidnosy`ny` mizh Ukrayins`koyu Narodnoyu Respublikoyu ta Gruzy`ns`koyu Demokraty`chnoyu Respublikoyu u 1917–1922 rr. (pp. 44-60.). Tbilisi. [in Russian].

Tagy`rzade, Adalet, Karamash, Sergej (2014). Novie dokumental`ne svedeny`ya o V. N. Kuzhy`me (1884–1958). Cy`vy`ly`zacy`ya, 8, 140-150. [in Ukrainian].

Trus, M. (2013). Z arxiviv Lyudmili Kraskovskaj; Z gistorii rodu Kraskovskix. Zapisy Belarusan Institite of Arts and Sciences, 36, 130. [in Belorussian].

Zubko, O. , Trus, M. (2008). Bilorus`ky`j slid v ukrayins`kij dy`plomatiyi : (kriz` pry`zmu zhy`ttya Ivana Kraskovs`kogo). Ky`yivs`ka starovy`na, 4, 92–101. [in Ukrainian].

##submission.downloads##

Опубліковано

2018-07-08

Як цитувати

Матяш, І. (2018). Діяльність надзвичайної дипломатичної місії УНР на Кавказі (1919–1921 рр.). Український історичний журнал, (1), 73. https://doi.org/10.15407/uhj2018.01.073

Номер

Розділ

ІСТОРИЧНІ СТУДІЇ