Kształtowanie się polskiej sfragistyki urzędowej na ziemiach byłego zaboru Pruskiego: Rekonesans badawczy na przykładach z terenow byłych Prus Zachodnich i Wielkiego księstwa Poznańskiego

Анотація

Celem pracy jest próba ukazania problemów związanych z kształtowaniem się odrodzonej po I wojnie światowej przez pryzmat materiałów sfragistycznych.

Metodyka. Analizując zagadnienie wykorzystano metody właściwe dla nauk historycznych, ze szczególnym uwzględnieniem metody źródłoznawczej, krytyki źródeł, a także metody porównawczej. Stosowano też metody wykorzystywane na gruncie badań sfragistycznych, w tym ikonograficzną.

Nowatorstwo. Artykuł dotyczy problematyki właściwie niepodejmowanej przez badaczy. Stanowi pierwszą próbę syntetycznego ujęcia problemu nie tylko na gruncie historii prawa, ale też praktyki kancelaryjnej. Przynosi też informacje o nowych materiałach źródłowych.

Wnioski. Proces formowania urzędowego systemu sfragistycznego na zachodnich ziemiach Rzeczpospolitej Polskiej rozpoczął się dopiero w 1920 r., a więc pewnym opóźnieniem w stosunku terenów Polski centralnej. Spowodowane to było późniejszym włączeniem tych terytoriów w granice państwa polskiego. Ze względu na uwarunkowania społeczne i polityczne na terenach tych długo funkcjonowały pieczęcie wykorzystujące wzór godła państwowego przyjęty w 1918 przez Radę Regencyjną oraz liczne swoiste, lokalnie wypracowane wzory, w tym te, których używały władze powstania wielkopolskiego. Na interesującym nas terytorium nie doszło do pełnego ujednolicenia pieczęci w oparciu o ustawę z 1919 r. regulującą kwestie sfragistyczne. Mimo próby uporządkowania zagadnień heraldyczno-sfragistycznych poprzez rozporządzenie prezydenta Rzeczypospolitej z 1927, wprowadzona nim zmiana kształtu godła, spowodowała po raz kolejny konieczność wymiany tłoków pieczęci. Ten czynnik, jak i brak przepisów wykonawczych oraz kwestie finansowe spowodowały, że proces kształtowania się pieczęci urzędowych o jednolitym kształcie, nie zakończył się przed wybuchem II wojny światowej.