Історія одного союзу: взаємини Конрада Мазовецького з Данилом Галицьким у першій половині XIII ст.
DOI:
https://doi.org/10.15407/uhj2021.05.061Ключові слова:
Конрад Мазовецький, Данило Галицький, мазовецько-галицькі відносиниАнотація
Мета статті полягає у визначенні ролі, яку відігравав у політиці Конрада Мазовецького його союз із Данилом Галицьким.
Методологія дослідження зосереджена на з’ясуванні структури відносин двох князів. Проаналізовано як польські, так й українські джерела.
Наукова новизна. Розглянуто основні етапи у взаємовідносинах правителів, переломний момент в яких міг відбутися 1221 р. Підкреслено також значну вагу можновладців, зокрема Пакослава Старого.
Висновки. У міжкнязівських відносинах можна виокремити декілька періодів. У 1205–1221 рр. Конрад підтримував політику Лешека Білого, який прагнув підкорити своїм впливам сусідні руські князівства. Наприкінці цього етапу в поглядах цих двох братів на політику щодо Русі почали проявлятися розбіжності. 1221-й рік продемонстрував нові риси в позиції Конрада, який остерігав Данила Галицького про можливі наміри брата щодо запланованого викрадення князя. В умовах посилення ятвязьких, прусських та литовських вторгнень у Мазовецьку землю Конрад відчув потребу у співпраці з руськими князями. 1222–1227 рр. стали періодом зосередженості його на обороні від нападників, тоді як 1228–1235 рр. позначилися тісною співпрацею між Конрадом і Данилом. У 1236–1240 рр. відбулося охолодження у відносинах, але приблизно з 1240 р. й до смерті Конрада в 1247 р. знову спостерігалася стабільна співпраця. У статті також висвітлюється вплив на формування відносин між князями представників можновладців, а саме Пакослава Старого.
Посилання
Aleksandrov, D. N. (1997). Galitsko-Volynskaja zemlja v XIII – pervoj chetverti XIV vv. Moskva. [in Russian].
Bartnicki, M. (2005). Polityka zagraniczna księcia Daniela halickiego w latach 1217–1264. Lublin. [in Polish].
Bartnicki, M. (2007) Elita księstwa krakowsko-sandomierskiego wobec stosunków z księstwami ruskimi w XIII w. Cotsium, 7. Kyiv. [in Polish].
Białuński, G. (1999). Studia z dziejów plemion ruskich i jaćwieskich. Olsztyn. [in Polish].
Bieniak, J. (2009). Polityczne okoliczności śmierci Leszka Białego. Gąsawa w pamięci historycznej: W związku z 620 rocznicą lokacji miasta. Ed. D.Karczewski. Inowrocław. [in Polish].
Błaszczyk, G. (1998). Dzieje stosunków polsko-litewskich od czasów najdawniejszych do współczesności: Trudne początki, 1. Poznań. [in Polish].
Buko, A. (2009). Stołpie: Tajemnice kamiennej wieży. Warszawa. [in Polish].
Buko, A., Dzienkovskyi, T., Golub, S. (2001). Kholm doby Danyla Romanovycha u svitli rezultativ nainovishykh rozkopok. Halychyna ta Volyn u dobu serednovichchia: Do 800-richchia z dnia narodzhennia Danyla Halytskoho. Lviv. [in Ukrainian].
Dąbrowski, D. (1997). Małżeństwa Daniela Romanowicza (aspekt genealogiczny i polityczny). Venerabiles, nobiles et honesti: Studia z dziejów społeczeństwa Polski średniowiecznej: Prace ofiarowane Profesorowi Januszowi Bieniakowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin i czterdziestopięciolecie pracy naukowej. Ed. A.Radzimiński, A.Supruniuk, J.Wroniszewski. Toruń. [in Polish].
Dąbrowski, D. (1997). Małżeństwa Wasylka Romanowicza: Problem mazowieckiego pochodzenia drugiej żony. Europa Środkowa i Wschodnia w polityce Piastów. Ed. K. Zielińska-Melkowska. Toruń. [in Polish].
Dąbrowski, D. (2008). Genealogia Mścisławowiczów. Kraków. [in Polish].
Dąbrowski, D. (2009). Uczestnicy wydarzeń gąsawskich 1227 w świetle przekazów kroniki halicko-wołyńskiej. Gąsawa w pamięci historycznej: W związku z 620 rocznicą lokacji miasta, 95–98. Ed. D. Karczewski. Inowrocław. [in Polish].
Dąbrowski, D. (2012). Daniel Romanowicz król Rusi (ok. 1201–1264): Biografia polityczna. Kraków. [in Polish].
Dąbrowski, D. (2016). Król Rusi Daniel Romanowicz: O ruskiej rodzinie książęcej, społeczeństwie i kulturze w XIII w. Kraków. [in Polish].
Golovko, A. B. (1988). Drevnjaja Rus i Polsha v politicheskikh vzaimootnoshenijakh X – pervoj treti XIII vv. Kiev. [in Russian].
Hołowko, O.B. (2008). Halicki okres działalności księcia Mścisława Mścisławowicza Udałego. Klio: Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym, 11, 5–12. Toruń. [in Polish].
Jasiński, K. (2001). Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich. Poznań; Wrocław. [in Polish].
Jusupowicz, A. (2011). Mirosław-piastun i Mirosław Halicki w przekazach Kroniki halicko-wołyńskiej. Ukraina: kulturna spadshchyna, natsionalna svidomist, derzhavnist, 20. Lviv. [in Polish].
Jusupowicz, A. (2013). Elity ziemi halickiej i wołyńskiej w czasach Romanowiczów (1205–1269): Studium prozopograficzne. Warszawa. [in Polish].
Kalendarz katedry krakowskiej (1978). Monumenta Poloniae Historica: Nova Series, 5. Ed. Z.Kozłowska-Budkowa. Warszawa. [in Latin, in Polish].
Kotliar, M. F. (1998). Halytsko-Volynska Rus. Kyiv. [in Ukrainian].
Kotliar, M. F. (2002). Danylo Halytskyi. Kyiv. [in Ukrainian].
Kotljar, N. F. (2008) Dvor galitskikh Romanovichej (XIII v.). Drevnjaja Rus, 1(31). [in Russian].
Kotliar, M. F. (1994). Viina Volynskoho kniazivstva z Dobzhynskym ordenom. Serednovichna Ukraina, 1. Kyiv. [in Ukrainian].
Kozierowski, W. (1982). Późnoromańskie formy stylowe w architekturze wieży na zamku lubelskim. Studia i Materiały Lubelskie, 9. Lublin. [in Polish].
Kronika Dzierzwy (2013). Monumenta Poloniae Historica: Nova Series, 15. Ed. K.Pawłowski. Kraków. [in Latin, in Polish].
Kronika halicko-wołyńska. Kronika Romanowiczów (2017). Transl. D.Dąbrowski, A.Jusupowić, Kraków; Warszawa. [in Polish].
Kronika wielkopolska (1970). Monumenta Poloniae Historica: Nova Series, 8. Ed. B.Kürbis. Warszawa. [in Latin, in Polish].
Kutyłowska, I. (1997). Nowe dane o budowlach wieżowych tzw. "wołyńskiego typu" koło Chełma i na pograniczu polsko-ruskim. Najważniejsze odkrycia archeologiczno-architektoniczne Chełma i okolic. Chełm. [in Polish].
Labuda, G. (1981). Dwa zamachy stanu w Polsce 1177–1179, 1202–1206. Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 82. [in Polish].
Labuda, G. (1983). Zaginiona kronika z pierwszej połowy XIII w. w Rocznikach Królestwa Polskiego Jana Długosza. Poznań. [in Polish].
Majorov, A. V. (1995). Aleksandr Nevskij i Daniil Galitskij (K voprosu o vzaimootnoshenijakh russkikh knjazej s tatarami). Knjaz Aleksandr Nevskij. Eds. Ju. K. Begunov, A. N. Kirpichnikov. Sankt-Peteburg. [in Russian].
Majorov, A. V. (1999). Borba Daniila Romanovicha za galitskij stol s vengrami v konce 20 – nachale 30-kh godov XIII v. Ch.1: Galitskaja obshchina i knjaz Daniil. Vestnik SPbGU. ser. 2, vyp. 1. [in Russian].
Majorov, A. V. (2000). Borba Daniila Romanovicha za galitskij stol s vengrami v kontse 20 – nachale 30-kh godov XIII v. Ch.2: Galitskaja obshchina i korolevich Andrej. Vestnik SPbGU, ser. 2, vyp. 2. [in Russian].
Majorov, A. V. (2001). Daniil Romanovich i galichane v kanun tataro-mongolskogo nashestvija. Issledovanija po russkoj istorii: Sbornik statej k 65-letiju prof. I. Ja. Frojanova, 20. Sankt-Peteburg; Izhevsk. [in Russian].
Majorov, A. V. (2011). O proiskhozhdenii imeni i utochnenii daty rozhdenija Daniila Galitskogo. Ukraina: kulturna spadshchyna, natsionalna svidomist, derzhavnist, 20: Actes Testantibus: Yuvileinyi zbirnyk na poshanu Leontiia Voitovycha. Lviv. [in Russian].
Majorow, A. W. (2010). Ostatnia wyprawa Romana Mścisławicza (Z dziejów polityki zagranicznej Rusi Halicko-Wołyńskiej). Klio: Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, 14. Toruń. [in Polish].
Myśliński, K. (2000). Problemy terytorialne w stosunkach między Polską i księstwem halicko-włodzimierskim. Nihil superfluum esse: Studia z dziejów średniowiecza. Ed. J. Strzelczyk, J. Dobosz. Poznań. [in Polish].
Nagirnyj, W. (2011). Polityka zagraniczna księstw ziem halickiej i wołyńskiej w latach 1198 (1199) – 1264. Kraków. [in Polish].
Nahirnyi, B. (2010). Vidnosyny halytsko-volynskykh kniaziv iz monholamy v seredyni 40-kh rr. XIII st.: vybrani problemy. Karpaty: liudyna, etnos, tsyvilizatsiia, 2. Ivano-Frankivsk. [in Ukrainian].
Nahirnyi, V. (2002). Yatviazka problema v zovnishnii politytsi Danyla Halytskoho. Arkheolohiia ta etnolohiia Skhidnoi Yevropy: materialy i doslidzhennia, 3. Odesa. [in Ukrainian].
Nowacki, B. (2003). Przemysł I. Poznań. [in Polish].
Okraszewska, I. (2002). Agafia, księżna mazowiecka, krakowska i łęczycka. Niebem i sercem okryta: Studia historyczne dedykowane dr Jolancie Malinowskiej. Ed. M. Malinowski. Toruń. [in Polish].
Piotr z Dusburga (2004). Kronika ziemi pruskiej. Transl. S.Wyszomirski, ed. J.Wenta. Toruń. [in Polish].
Rocznik kapituły gnieźnieńskiej (1962). Monumenta Poloniae Historica: Nova Series, 5. Ed. Z. Kozłowska-Budkowa. Warszawa. [in Latin, in Polish].
Rocznik krótki. Rocznik świętokrzyski nowy (1978). Monumenta Poloniae Historica: Nova Series, 5. Ed. Z.Kozłowska-Budkowa. Warszawa. [in Latin, in Polish].
Rymar, E. (1999). Kiedy Mieszko Plątonogi panował w Krakowie? Roczniki Historyczne, 65. [in Polish].
Samsonowicz, H. (2008). Konrad Mazowiecki (1187/88 – 31.VIII.1247). Kraków. [in Polish].
Szymczak, J. (1980). Udział synów Konrada I w realizacji jego planów politycznych. Rocznik Łódzki, 29. [in Polish].
Teterycz-Puzio, A. (2012). Na rozstajnych drogach: Mazowsze a Małpolska w latach 1138–1313. Słupsk. [in Polish].
Teterycz-Puzio, A. (2016). Piastowskie księżne regentki: O utrzymanie władzy dla synów (koniec XII w. – początek XIV w.). Kraków. [in Polish].
Teterycz-Puzio, A. (2019). Konrad Mazowiecki: Kniaź wielki lacki (1187/89 – 31 sierpnia 1247). Kraków. [in Polish].
Tęgowski, J. (2000). Kontakty rodzinne dynastów polskich i ruskich w średniowieczu. Między sobą: Szkice historyczne polsko- ukraińskie. Ed. T. Chynczewska-Hennel, N. Jakowenko. Lublin. [in Polish].
Trawkowski, S. (1991). Po zabójstwie scholastyka Jana Czapli. Personae, coligationes, facta. Ed. J. Bieniak. Toruń. [in Polish].
Urzędnicy małopolscy XII–XV w.: Spisy (1990). J. Kurtyka, T. Nowakowski, F. Sikora, A. Sochacka, P. K. Wojciechowski, B. Wyrozumska. Ed. A. Gąsiorowski. Wrocław. [in Polish].
Voitovych, L. V. (2006). Soiuz halytskykh Romanovychiv z Avstriieiu ta Chekhiieiu u XIII st. Problemy slovianoznavstva, 56. Lviv. [in Ukrainian].
Voitovych, L. V. (2008). Korol Danylo Romanovych: polityk i polkovodets. Doba korolia Danyla v nautsi, mystetstvi, literaturi. Lviv. [in Ukrainian].
Voitovych, L. V. (2010). Polshcha, Mazoviia, Lytva ta Uhorshchyna u borotbi za spadshchynu Romanovychiv. Problemy slovianoznavstva, 59. Lviv. [in Ukrainian].
Voloshchuk, M. (2008). Uhorske dytynstvo kniazia Danyla Romanovycha (1206–1210 rr.). Na vivtar istorii Ukrainy. Ivano-Frankivsk. [in Ukrainian].
Włodarski, B. (1966). Polska i Ruś 1194–1340. Warszawa. [in Polish].
Włodarski, B. (1971). Polityczne plany Konrada I Mazowieckiego. Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, 76. [in Polish].
Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka, 1 (1975). Ed. S. M. Szacherska. Warszawa. [in Latin, in Polish].
