An Unknown Polish Document about the Great Famine in Ukraine: From the Memoirs of Stanislaw Zabiello, the Head of the Soviet Section of the Eastern Department of the MFA of the Second Republic of Poland
DOI:
https://doi.org/10.15407/uhj2020.06.036Keywords:
Zabiello, memoirs, Holodomor, number of victims of the Great Famine in Ukraine in 1932– 1933, cannibalism, Kharkiv, Ukraine, Polish diplomacyAbstract
The research goal is to publish an unknown fragment of the memories of the Polish diplomat about the Great Famine in Ukraine in 1932–1933.
The research methodology. Critical source analysis and comparison with other available materials of the Polish Ministry of Foreign Affairs and the military intelligence.
Scientific novelty. The following text analyzes, for the first time, unknown memoirs of the Holodomor of 1932–1933, written by S.Zabiello, who was considered to be a leading Sovietologist in the Polish Ministry of Foreign Affairs in the interwar period.
Conclusions. Much has already been written about the Holodomor of 1932–1933 and new researches are being underway. The aspect of the Great Famine has also been raised several times based on Polish diplomatic, consular and military intelligence documents of the Second Republic of Poland. This does not mean that no materials can be found in the Polish archives, where the Great Famine in Ukraine of 1932–1933 is mentioned. Of course, it is hard to expect to discover of a vast array of new and unknown sources. Most of the representative materials of this provenance have already been published. However, one of such unknown documents is a fragment of memories written by S.Zabiello, which we provide in this paper. S.Zabiello not only heard about hunger while in Moscow. He saw hunger with his own eyes when replacing the head of the Polish consulate general in Kharkiv, J.Karszo-Siedlewski, at the turn of August and September 1933. The Polish diplomat’s analyses have treated the issue of the causes of the tragedy that had affected the peasants. Based on conversations with the Soviet dignitary, K.Radek, S.Zabiello estimated the number of famine victims. He also wrote about acts of cannibalism etc.
References
Bruski, J.J. (2006). Bolshoi golod na Ukrainie v svete dokumentov polskoi diplomatii i razvedki. Evropa, 4, 129–149. [in Russian].
Bruski, J.J. (ed.). (2008). Hołodomor 1932–1933: Wielki Głód na Ukrainie w dokumentach polskiej dyplomacji i wywiadu. Warsaw: PISM. [in Polish].
Bruski, J.J. (2012). In search of New Sources. Polish Diplomatic and Intelligence Reports on the Holodomor. Holodomor and Gorta Mór. Histories, Memories and Representations of Famine in Ukraine and Ireland. C.Noack, L.Janssen, V.Comerford (eds). London; New York: Anthem Press, 215–230. doi: https://doi.org/10.7135/UPO9780857282231.012
Bruski, J.J. (2008). Nieznane polskie dokumenty na temat Hołodomoru. Efekty rekonesansu archiwalnego w Moskwie Nowa Ukraina. Zeszyty Historyczno-Politologiczne, 1-2 (5-6), 64–76. [in Polish].
Bruski, J.J. (2019). Obraz ukraińskiego Wielkiego Głodu w dokumentach polskiej dyplomacji i wywiadu. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary (1932–1933). M.Dworczyk, R.Kuśnierz (eds). 63–80. Warsaw: Wydawnictwo Sejmowe. [in Polish].
Bruski, J.J. (2007). Polska wobec Wielkiego Głodu na Ukrainie 1932–1933. Polska Ukraina Osadczuk. Księga Jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Bohdanowi Osadczukowi w 85. rocznicę urodzin. B.Berdychowska, O.Hnatiuk (eds). 213–246. Lublin: UMCS. [in Polish].
Dworczyk, M., Kuśnierz, R. (eds) (2019). Hołodomor. Polska. Polskie ofiary (1932–1933). Warsaw: Wydawnictwo Sejmowe. [in Polish].
Kornat, M., (2004). Posłowie i ambasadorzy polscy w Związku Sowieckim (1921–1939 i 1941–1943). Polski Przegląd Dyplomatyczny, 5, 157–167. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2008). Dokumenty polskoi dyplomatii pro holodomor. Ukrainskyi istorychnyi zhurnal, 6, 196–211. [in Ukrainian].
Kuśnierz, R. (2009). Dokumenty polskoi dyplomatii ta rozvidky pro holodomor. Holod 1932–1933 rokiv v Ukraini: Prychyny, demohrafichni naslidky, pravova otsinka. Materialy naukovoi konferentsii, Kyiv 25–26 veresnia 2008 roku. Ed. I.Yukhnovskyi. 144–168. Kyiv: VD «Kyievo-Mohylianska akademiia». [in Ukrainian].
Kuśnierz, R. (2007). Głód na Ukrainie w latach 1932–1933 w świetle zbiorów Archiwum Akt Nowych oraz Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie. Dzieje Najnowsze, 2, 129–159. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2008). Holod w Ukraini 1932–1933 rr. (za dokumentamy polskykh dyplomativ). Arkhivy Ukrainy, 3-4, 46–52. [in Ukrainian].
Kushnezh, R. (2013). The Impact of the Great Famine on Ukrainian Cities: Evidence from the Polish Archives. Harvard Ukrainian Studies, 30, 16–31.
Kushnezh, R. (2020). In the World of Stalinist Crimes: Ukraine in the Years of the Purges and Terror (1934–1938) from the Polish Perspective. Edmonton; Toronto: Canadian Institute of Ukrainian Studies Press.
Kuśnierz, R. (ed.). (2018). „Nas, Polaków, nie ma kto bronić...” Represje wobec Polaków w Związku Sowieckim w latach 1935–1938 w materiałach MSZ i wywiadu wojskowego Drugiej Rzeczypospolitej. Łomianki: LTW. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2009). Obraz głodującej wsi ukraińskiej w latach trzydziestych XX w. w dokumentach polskich przedstawicielstw dyplomatycznych w ZSRR i polskiego wywiadu. Polska i jej Wschodni Sąsiedzi, 64–75. [in Polish].
Kuśnierz, R. (ed.). (2008). Pomór w „raju bolszewickim”: Głód na Ukrainie w latach 1932–1933 w świetle polskich dokumentów dyplomatycznych i dokumentów wywiadu. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2004). Propaganda radziecka w okresie Wielkiego Głodu na Ukrainie (1932–1933). Dzieje Najnowsze, 4, 29–46. [in Polish].
Kushnezh, R. (2009). The Question of the Holodomor in Ukraine of 1932–1933 in the Polish diplomatic and intelligence reports. Holodomor Studies, 1, 77–90.
Kuśnierz, R. (2005). Ukraina w latach kolektywizacji i Wielkiego Głodu (1929–1933). Toruń: Wydawnictwo Naukowe GRADO. [in Polish].
Kuśnierz, R. (2019). Wielki Głód i sowiecka wieś lat 30. XX w. na zdjęciach wywiadu wojskowego Drugiej Rzeczypospolitej. Hołodomor. Polska. Polskie ofiary (1932–1933). 81–110. Warsaw: Wydawnictwo Sejmowe. [in Polish].
Kruszyński, M. (2010). Ambasada RP w Moskwie 1921–1939. Warszawa: IPN-KŚZpNP. [in Polish].
Kruszyński, M. (2008). Moskiewski epizod Stanisława Zabiełły. Res Historica, 26, 91–111. [in Polish].
Levchuk, N. (2018). Do pytannia pro „stari” ta „novi” pidkhody do otsinky vtrat naselennia Ukrainy vnaslidok Holodomoru 1932–1933 rr. Ukrainskyi istorychnyi zhurnal, 2, 179–193. [in Ukrainian].
Levchuk, N., Boriak, T., Wolowyna, O., Rudnytskyi, O., Kovbasiuk, A. (2015). Vtraty miskoho i silskoho naselennia Ukrainy vnaslidok Holodomoru v 1932–1934 rr.: novi otsinky. Ukrainskyi istorychnyi zhurnal, 4, 84–112. [in Ukrainian].
Serwatka, T. (2000). Odprężenie w stosunkach polsko-sowieckich na przełomie 1933/1934 r. oraz wizyta Józefa Becka w Moskwie w świetle pamiętników Stanisława Zabiełły. Czasopismo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 11, 183–201. [in Polish].
Zabiełło, S. (1967). Na posterunku we Francji. Warsaw: Pax. [in Polish].
Zabiełło, S. (1970). W kręgu historii. Warsaw: Pax. [in Polish].
"Zasada, S. (2010). Kronika trzeciej A. Znak, 659. [in Polish].
