ОСОБЛИВОСТІ ТА ПРІОРИТЕТИ БЮДЖЕТНОГО ФІНАНСУВАННЯ СОЦІАЛЬНИХ ФУНКЦІЙ ДЕРЖАВИ В УМОВАХ ВІЙНИ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.15407/economyukr.2026.03.060

Ключові слова:

бюджетне фінансування; соціальні функції держави; бюджетно-податкова політика; система публічних фінансів; соціальна справедливість; гарантовані суспільні послуги

Анотація

Розкрито особливості й пріоритети бюджетного фінансування соціальних функцій держави в умовах війни і одночасно в контексті прагнення України інтегруватися в європейський економічний простір, що, у свою чергу, вимагає поліпшення якості й підвищення рівня життя населення країни до світових стандартів. Визначено, що зміна пріоритетів у період воєнного часу негативно впливає на фінансування соціальних функцій держави. Доведено виникнення дихотомії між стратегічними і тактичними цілями бюджетно-податкової політики, що проявляється в необхідності дотримання визначених цільових індикаторів рівня перерозподілу ВВП через бюджет, обсягів фінансування оборонної функції держави і наданням гарантованих суспільних послуг населенню.

Визначено основні глобальні виклики й ендогенні (внутрішні) загрози, що перешкоджають наданню належного обсягу гарантованих суспільних послуг населенню за рахунок бюджетного фінансування. Розширено пошук підходів до формування нової моделі забезпечення соціальних стандартів у період повоєнного відродження України, а саме фінансування оборонної та соціальних функцій держави на рівні, що забезпечить суверенітет і обороноздатність країни, а також законодавчо гарантуватиме надання належного обсягу суспільних благ і послуг населенню. Забезпечення соціальної справедливості розглянуто як одну з ключових детермінант спротиву і єдності всіх громадян різних соціальних груп задля забезпечення Перемоги, повоєнної відбудови України й формування довіри до держави як інституту влади.

Обґрунтовано актуальність формування загальнодержавної програми сталого розвитку людського капіталу, яка, серед іншого, передбачатиме впровадження якісно нової моделі забезпечення належного рівня соціальних стандартів з дотриманням принципів соціальної справедливості й стабільності вітчизняного законодавства.

Посилання

Blankart, Ch. (2012). Öffentliche Finanzen in der Demokratie. Eine Einführung in die Finanzwissenschaft. 9. Auflage. München, Vahlen. 30 S. URL: https://www.ciando.com/img/books/extract/3800653486_lp.pdf

Buchanan, J., Musgrave, R. (1999). Public finance and public choice: Two contrasting visions of the state. Foreword by Hans-Werner Sinn. Cambridge, MIT Press. 272 p. https://doi.org/10.7551/mitpress/5688.001.0001

Stiglitz, J. (2012). The Price of Inequality. London, Penguin Books. 346 p.

Friedman, M. (2002). Capitalism and Freedom: Fortieth Anniversary Edition. The University of Chicago Press. 230 p. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226264189.001.0001

Heyets, V., Blyzniuk, V., Nykyforuk, O. (2022). Topical aspects of social quality policy in the post-conflict economy of Ukraine. Economy of Ukraine. 65. 6(727). 3–22. https://doi.org/10.15407/economyukr.2022.06.003 [in Ukrainian].

Iefymenko, T. (2018). System of public finance management in Ukraine: problems of economic security. Economy of Ukraine. 61. 11-12(684-685). 28—46. https://doi.org/10.15407/economyukr.2018.11.028 [in Ukrainian].

Kudrjashov, V. (2023). Management of state budget financing in the aspect of Ukraine’s cooperation with the IMF. Finance of Ukraine. No. 6. P. 75–95. https://doi.org/10.33763/finukr2023.06.075 [in Ukrainian].

Libanova, Е., Pozniak, O., Tsymbal, O. (2022). Scale and consequences of forced migration of the population of Ukraine as a result of armed aggression of the Russian Federation. Demography and Social Economy. No. 2 (48). P. 37–57. https://doi.org/10.15407/dse2022.02.037 [in Ukrainian].

Lunina, I. (2022). Public finance capacity to secure expenditures during the war period and the post-war recovery of Ukraine. Finance of Ukraine. No. 8. P. 7–26. https://doi.org/10.33763/finukr2022.08.007 [in Ukrainian].

Ljutyj, I., Miedviedkova, N. (2023). The modern paradigm of the financial policy of the state and the features of its implementation under the war on the territory of Ukraine. Finance of Ukraine. No. 6. P. 61–74. https://doi.org/10.33763/finukr2023.06.061 [in Ukrainian].

Lyutyy, I., Moroz, P. (2025). Characteristics of Ukraine’s budgetary and fiscal policy under conditions of global uncertainty. Finance of Ukraine. No. 5. P. 7–22. https://doi.org/10.33763/finukr2025.05.007 [in Ukrainian].

Tropina, В. (2020). Financing of state social programs: new approaches and tools. Scientific Bulletin of Polissia. No. 2. P. 17–27. https://doi.org/10.25140/2410-9576-2020-2(21)-17-27 [in Ukrainian].

Ljutyj, I. (2020). Financial policy: modern challenges and contradictions of implementation in Ukraine. Finance of Ukraine. No. 5. P. 50–62. https://doi.org/10.33763/finukr2020.05.050 [in Ukrainian].

Melnyk, V., Churkina, I., Lomachynska, I. (2023). Specific aspects of the state financing of the social sphere in Ukraine. Market Economy: Modern Theory and Practice of Management. 21(1(50). 9–21. https://doi.org/10.18524/2413-9998.2022.1(50).274720 [in Ukrainian].

Sydor, I., Fedak, Yu. (2025). Financial support for the implementation of the state social policy in the context of modern challenges in the field of public finance. Investments: Practice and Experience. No. 10. P. 22–29. https://doi.org/10.32702/2306-6814.2025.10.122 [in Ukrainian].

Tryshnovskyi, Ye. (2024). The essence and criteria of the welfare state. State Formation. Vol. 1. No. 35. P. 76–85. https://doi.org/10.26565/1992-2337-2024-1-06 [in Ukrainian].

Fukuyama, F. (1995). Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity. Free Press. 457 p. URL: https://books.google.com.ua/books/about/Trust.html?id=Di_NMC0cAccC&redir_esc=y

##submission.downloads##

Опубліковано

23.03.2026

Як цитувати

ЛЮТИЙ, І., & МОРОЗ, П. (2026). ОСОБЛИВОСТІ ТА ПРІОРИТЕТИ БЮДЖЕТНОГО ФІНАНСУВАННЯ СОЦІАЛЬНИХ ФУНКЦІЙ ДЕРЖАВИ В УМОВАХ ВІЙНИ. Економіка України, 69(3(772), 60–78. https://doi.org/10.15407/economyukr.2026.03.060

Номер

Розділ

Соціальні трансформації і соціальна сфера, демографія та економіка праці