АКТУАРНА ДІЯЛЬНІСТЬ У СФЕРІ СТРАХУВАННЯ: МОДЕЛІ ЗАСТОСУВАННЯ ГЕНЕТИЧНОЇ ІНФОРМАЦІЇ ДЛЯ СТРАХУВАННЯ ЖИТТЯ І СТРАХУВАННЯ НА ВИПАДОК ХВОРОБИ
DOI:
https://doi.org/10.15407/economyukr.2025.11.073Ключові слова:
страхування; генетична інформація; оцінка страхових ризиків; актуарна діяльність; УкраїнаАнотація
Визначено й описано моделі застосування генетичної інформації у контексті здійснення актуарної діяльності у сфері страхування ризиків, пов’язаних з життям і здоров’ям людини, обґрунтовано актуарну значимість видів генетичної інформації, яка визначально впливає на особливості оцінки страхових ризиків і/або встановлення будь-яких інших умов договорів страхування життя і страхування на випадок хвороби.
Розподілено способи застосування генетичної інформації під час актуарної діяльності на відповідні моделі залежно від видів страхування і видів генетичної інформації, що використовується як для оцінювання страхових ризиків, так і в цілому для актуарної діяльності у сфері страхування.
Показано, що в більшості описаних моделей генетична інформація про ймовірність виникнення захворювання застосовується саме для сфери страхування на випадок хвороби. Визначено, що для страхових компаній у контексті проведення актуарної діяльності одним з основних видів генетичної інформації є, по-перше, результати генетичних аналізів (у тому числі щодо носійства певного гена чи наявності генетичної мутації, наприклад, у генах APKD1, APKD2, BRACA1, BRACA2; наявність гена PSEN1), і, по-друге, сімейна медична історія заявника на страхування.
Досліджено й описано актуарну значимість генетичної інформації про ймовірність розвитку захворювань під час оцінювання страхових ризиків і/або встановлення будь-яких інших умов страхового договору. Показано, що одним з головних факторів зростання страхових премій для заявника страхування ризиків, пов’язаних з життям і здоров’ям, є поінформованість страхової компанії щодо даних про підвищений генетичний ризик розвитку в заявника на страхування відповідного захворювання.
Посилання
Arych, M., Joly, Y. (2022). Genetic Discrimination in Access to Life Insurance: Does Ukrainian Legislation Offer Sufficient Protection against the Adverse Consequences of the Genetic Revolution to Insurance Applicants? Laws. 11(2). https://doi.org/10.3390/laws11010002
Tiller, J., Delatycki, M. (2021). Genetic discrimination in life insurance: a human rights issue. Journal of Medical Ethics. 47(7). 484-485. https://doi.org/10.1136/medethics-2021-107645
Gutiérrez, M., Macdonald, A. (2003). Adult polycystic kidney disease and critical illness insurance. North American Actuarial Journal. 7(2). 93-115. https://doi.org/10.1080/10920277.2003.10596092
Gutiérrez, C., Macdonald, A. (2007). Adult polycystic kidney disease and insurance: A case study in genetic heterogeneity. North American Actuarial Journal. 11 (1). 90-118. https://doi.org/10.1080/10920277.2007.10597439
Macdonald, A., Pritchard, D. (2001). Genetics, Alzheimer’s disease and long-term care insurance. North American Actuarial Journal. 5(2). 54-78. https://doi.org/10.1080/10920277.2001.10595985
Gutiérrez, M., Macdonald, A. (2004). Huntington’s disease, critical illness insurance and life insurance. Scandinavian Actuarial Journal. 4. 279-313. https://doi.org/10.1080/03461230310016992
Macdonald, A., Yu, F. (2011). The impact of genetic information on the insurance industry: conclusions from the 'bottom-up' modelling programme. ASTIN Bulletin: The Journal of the IAA. 41(2). 343-376. https://doi.org/10.2143/AST.41.2.2136981
Lu, L., Macdonald, A., Waters, H., Yu, F. (2007). A dynamic family history model of hereditary nonpolyposis colorectal cancer and critical illness insurance. Annals of Actuarial Science. 2. 289-325. https://doi.org/10.1017/S1748499500000373
Macdonald, A., Waters, H., Wekwete, C. (2003а). The genetics of breast and ovarian cancer II: A model of critical illness insurance. Scandinavian Actuarial Journal. 1. 28-50. https://doi.org/10.1080/03461230308485
Macdonald, A., Waters, H., Wekwete, C. (2003b). The Genetics of Breast and Ovarian Cancer I: A Model of Family History. Scandinavian Actuarial Journal. 1(1). 1-27. https://doi.org/10.1080/03461230308486
Haçarız, O., Kleinow, T., Macdonald, A. (2020). Genetics, insurance and hypertrophic cardiomyopathy. Scandinavian Actuarial Journal. 2021(1). 54-81. https://doi.org/10.1080/03461238.2020.1795714
Hacariz, O., Kleinow, T., Macdonald, A. (2022). An actuarial model of arrhythmogenic right ventricular cardiomyopathy and life insurance. Scandinavian Actuarial Journal. 2. 94-114. https://doi.org/10.1080/03461238.2021.1930136
Macdonald, A., Waters, H., Wekwete, C. (2005а). A Model for Coronary Heart Disease and Stroke with Applications to Critical Illness Insurance Underwriting I: The Model. North American Actuarial Journal. 9(1). 13-40. https://doi.org/10.1080/10920277.2005.10596182
Joly, Y., Ngueng Feze, I., Simard, J. (2013). Genetic discrimination and life insurance: a systematic review of the evidence. BMC medicine. 11(25). https://doi.org/10.1186/1741-7015-11-25
Howard, R.C.W. (2016). Genetic Testing Model for CI: If Underwriters of Individual Critical Illness Insurance Had No Access to Known Results of Genetic Tests. Report to CIA Research Committee. Document 214082.
Arych, M., Shchubelka, Kh., Wolfsberger, W., Oleksyk, T. (2024a). Does Ukraine need a specific regulation related to the applying of genetic information for risk assessment in insurance? Finance of Ukraine. (2). 85-100. https://doi.org/10.33763/finukr2024.02.085 [in Ukrainian].
Arych, M. (2025). Regulation of the Insurance Market: Has the Latest Version of the Law of Ukraine «On Insurance» Changed the Approaches to Accessing Human Genetic Data for the Evaluation of Insurance Risks? The Problems of Economy. 1(63). 281-287. https://doi.org/10.32983/2222-0712-2025-1-281-287 [in Ukrainian].
Arych, M., Shchubelka, Kh., Wolfsberger, W., Oleksyk, T. (2024b). Use of genetic information for insurance risk assessment in Ukraine: regulatory and legal framework. Economy of Ukraine. 67. 5(750). 78-92. https://doi.org/10.15407/economyukr.2024.05.078 [in Ukrainian].
Macdonald, A., Pritchard, D. (2000). A mathematical model of Alzheimer’s disease and the ApoE gene. ASTIN Bulletin. 30(1). 69-110. https://doi.org/10.2143/AST.30.1.504627
Gui, E., Macdonald, A. (2002). A Nelson-Aalen estimate of the incidence rates of early-onset Alzheimer's disease associated with the Presenilin-1 gene. ASTIN Bulletin. 32. 1-42. https://doi.org/10.2143/AST.32.1.1012
Macdonald, A., Waters, H., Wekwete, C. (2005b). A Model for Coronary Heart Disease and Stroke with Applications to Critical Illness Insurance Underwriting II: Applications. North American Actuarial Journal. 9(1). 41-56. https://doi.org/10.1080/10920277.2005.10596183
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2025 Видавничий дім "Академперіодика" НАН України

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
